Köşe Yazısı Detay

Demokratik Aile Tutumları

Tuğçe Zeynep Abalı / Sosyolog

Anne ve baba tutumları, çocuğun ya da gencin bulunduğu toplumda, toplumsal normlara uygun şekilde davranıp davranmamasını etkileyen birincil faktördür.

Bir ailenin yapısı ailedeki bireylerin birbirleri ile olan ilişkisini ve iletişimini etkiler. Aile yapısının belirleyicisi olduğu anne baba tutumları öncelikle çocuğun aile içindeki yerini, önemini sonra da toplumdaki yerini ve önemini belirler. Bir çok kuramcı anne baba tutumlarına özellikle annenin çocukla olan iletişimine büyük önem atfetmişlerdir. Adler ve Freud gibi kuramcılar kişiliğin, yaşamın ilk 5-6 yılında tamamlandığını vurgularlar. Dolayısıyla anne yaşamının ilk yıllarında çocukla daha fazla etkileşimde olduğundan, anne çocuk iletişimi çocuğun fiziksel, duygusal, sosyal ve zihinsel gelişiminde ve kişilik gelişiminde (uyumlu-uyumsuz, etken-edilgen, bağımlı-özerk, içedönük-dışadönük) başat rol oynar.

Anne baba tutumları; Eşitlikçi ve Demokratik Anne Baba Tutumu, Aşırı Otoriter ve Baskıcı Anne Baba Tutumu, Aşırı Koruyucu ve Müdahaleci Anne Baba Tutumu, Aşırı Hoşgörülü ve Gevşek Anne Baba Tutumu, Dengesiz ve Kararsız Anne Baba Tutumu, İlgisiz Anne Baba Tutumu olarak altı grupta toplanabilir. Bu tutumlardan en sağlıklısı şüphesiz Eşitlikçi ve Demokratik Anne Baba tutumudur.

Demokrasiden kastedilen aile içindeki bireylere eşit haklar tanımak, çocuğun barınma, yeme içme gibi birincil ihtiyaçlarını karşılamnın yanı sıra ona sevgi, ilgi gösterme, onu bir birey olarak ve gerek fiziksel gerekse ruhsal özellikleriyle olduğu gibi kabul etmek, belirli kurallar çerçevesinde aile bireylerine özgürlüklerini yaşayacakları sınırlar çizmektir.

Demokratik anne babalar, çocuklarını herhangi bir karşılık beklemeden içten ve derinden bir duyguyla severler. Çocuklarının davranışlarını ilgi ve anlayışla izleyip, çocuklarını kendi ayakları üzerinde durabilecek şekilde yetiştirirler. Çünkü demokratik anne babalar çocuklarının davranışlarını kendilerinin yönlendirmesine fırsat tanır, çocuklarının ayrı bir kişi olduğunu bilir ve bağımsız bir birey olarak yetişmelerine olanak tanır. Demokratik anne ve babalar çocuklarını oldukları gibi kabul eder ve çocukların kendi ilgi ve yetenekleri doğrultusunda gitmeleri ve kendilerini geliştirmeleri için onları cesaretlendirir. Çocuğa olan ilgi ve sevgilerini hissettirirler. Demokratik ailelerde ailedeki bütün bireyler yani çocuk da aile içinde verilen kararlarda söz hakkına sahiptir. Çocuğun fikirlerine saygı duyulur, çocuk dinlenir. Çocuk bir insan olarak saygıyı ilk ailede görür. Ailede huzur ve güven hâkimdir çünkü ailenin sınırları bellidir. Çocuk ailede olması gereken ve olmaması gereken davranışları bilir ve bu sınırlar içinde davranışlarında ve kararlarında özgürdür. Demokratik aileler kesin sınırlar belirlemek yerine çocuğa tercih hakkı tanır ve kabul edilebilir bir denetime başvururlar. Bu ailede çocuk birincil ihtiyaçlarının yanında sevgi ihtiyacını da kendisine karşı kullanılmayan karşılıksız sevgiden karşılar.

Bu ailelerde anne baba da çocuklarına karşı ortak ve tutarlı tutumlar içindedir. Ceza ve ödül yöntemi çocuk yetiştirmede kullanılır ama bu çocuğa fiziksel olarak ceza vermek şeklinde değil istenilen davranışların ödüllendirilmesi, istenilmeyen davranışların ise ikna yoluyla azaltılmasının sağlanması yoluyla yapılır. Yanlış davranışlar çocuğun anlayabileceği bir dille ona anlatılır.

Demokratik bir aile ortamında yetişen çocuk özgüveni gelişmiş, kendini bir birey olarak gören, girişken, sosyal, duygusal, iletişim becerisi ve kendini ifade etme kabiliyeti yüksek, üretken, küçük yaşlardan itibaren sorumluluk alabilen, sınırlarını bilen, açık görüşlü, hoşgörülü, uyumlu ve tutarlı/dengeli bir birey olur. Aynı zamanda otoriteye körü körüne bağlanmayan, otoriteden korkmak yerine otoriteye saygı duyan, bildikleri ve inandıklarını savunabilen kişiler olurlar.

Her anne baba çocuğuna model olur, iyi bir iletişim, mutlu ve huzurlu bir yuva, demokratik aile tutumu güzel nesiller demektir. 

Okuyucu Yorumları

İsminiz :
Yorumunuz değerlendirilmek üzere kaydedilmiştir. Yorumunuz onaylandıktan sonra bu sayfada görüntülenecektir