Haber Detay

Çocuklukta Ölüm ve Yas!

Çocuklar ölüm olayını nasıl anlamlandırır? Bir yakınımızın ölümü halinde onlara bu durumu nasıl anlatmamız gerekir? Psikolog Nejla Yıldız ile çocukların, ölüm ve yas tepkileri hakkında konuştuk.

Sevdiğimiz birinin vefatı durumunda yetişkinler olarak biz dahi bu durumu kabullenmekte zorlanırken çocukların ölümü nasıl kavradığını gözardı edebiliyoruz! Yakın çevremizden birini kaybettiğimizde bunu genellikle çocuklardan saklamaya çalışırız veya çocuğu yas ortamından uzak tutarrız!

Peki çocuklar ölüm olayını nasıl anlamlandırır? Bir yakınımızın ölümü halinde onlara bu durumu nasıl anlatmamız gerekir?

Psikolog Nejla Yıldız ile çocukların, ölüm ve yas tepkileri hakkında konuştuk.

 

Çocuklar ölümü nasıl anlamlandırır?

Sevilen birinin kaybı yaşamdaki en zor ve stres dolu olaylardan biridir. Ebeveyn kaybı nedeniyle yas yaşayan bir çocuk olduğunda, bu deneyim daha da güçleşebilir. Çocuklar bir kayıp yaşadıkları zaman, onlara yardımcı olmak ve onları anlamak için öncelikle çocuğun gelişimsel dönemi göz önünde tutulmalıdır. Çünkü çocuklarda ölüm kavramı yaşa göre değişmektedir. 3-4 yaşlarındaki çocuklar için ölüm, uzun bir ayrılık ya da dönüşü olan uzun bir yolculuktur. Bu yaşlarda ölümün yalnız canlılar için değil cansızlar için de olabileceğine inanılır. Bu çağda ölümün sürekli ve geri dönüşü olmayan bir olgu olduğu kavranamaz. Bu yaş çocukları somut düşünme eğiliminde olduklarından, ölen kişinin uyuduğu veya uzun yolculuğa çıktığı şeklinde soyut açıklamalar yapılmaması gerekir.  Daha sonraları yakınları uykuya dalan ya da yolculuğa çıkan çocuklar için korkuya sebep olabilir. 5 yaşlarında çocuklar için, ölüm, uzun bir uyku ile eş anlama gelir ve yavaş yavaş korkutucu olmaya başlar. Bu yaşlarda çocuklar anne babalarının sık sık ölüp ölmeyeceğini sorar, ölülerin toprak altında ne yiyip içtiklerini, nasıl hava aldıklarını sorar. Bu tarz sorular çocukların, ölümü bir son olduğu düşüncesini benimsemekte güçlük yaşadığını gösterir. 5-6 yaşlarında, çocuklar ölümle hastalık ve yaşlılık arasında bir ilişki olduğunu kavramaya başlarlar. Yaşlı herkesin yakında öleceğine inanırlar. Genellikle 8-10 yaşlarında çocuklar, ölümün bir son ve geri döndürülemez olduklarını benimsemeye başlarlar.

Çocuklar ölüm karşısında yas tepkilerini nasıl gösterir?

Çocukların yas tepkileri, yetişkinlerden farklılık gösterir. Kimi çocuklar donmuş, uyuşmuş gibi davranır, kimisi umursamaz gibi davranır, kimisi de sevinçli ve yerinde duramaz olur. Kuşkusuz bu tepkiler, ölüm haberinin kabulünün zorluğundan ve gerçeği inkâr yoluyla savunmasından kaynaklanmaktadır. Gerçek kabul edildiğinde ise, çocuklarda öfke, suçluluk, kaygı, uykuya dalmada güçlük, üzüntü ve özlem, okul sorunları ve karın ağrısı gibi yas tepkileri oluşabilmektedir.

Peki bir yakınını kaybeden çocuğa nasıl davranmalıyız ya da bu durumu ona en doğru şekilde nasıl anlatmalıyız?

Kayıp yaşayan çocuklara yardımda bulunmak için yetişkinlere önerilerde bulunmak gerekirse;
1. Anne ya da babanın ölümünde, sağ kalan eş bu haberi çocuğa bildirmelidir. Gerçek durum, çocuktan uzun süre gizlenmemelidir ancak beklenmedik ölümleri çocuğa alıştırarak söylemekte fayda vardır. Ölen kişinin hasta olduğu, hastanede yattığı, doktorların onu iyileştirmeye çalıştırdıkları söylenerek zaman kazanılabilir. Ama daha sonra, çok geciktirilmeden gerçek durum çocuğa açıklanmalıdır.

2. Çocuk, ölüm sonrası dönemde başka bir şehre gönderilmemelidir. Bu süreci en yakınlarıyla birlikte atlatmalıdır.

3. En sık rastlanan yanlış tutumlardan birisi de çocuğu eğlendirmeye çalışmaktır. Bu tutum, yaslı havayı gören bir çocuk için kafa karışıklığına sebep olur.

4. Çocuğun yetişkinler gibi yas tepkisi göstermediği unutulmamalı, çocuğun taşkın hareketlerini ya da üzgün görünmemesini suçlamaktan kaçınmak gerekir.

5. Çocukların bu süreçle ilgili kafalarını karıştıran birçok soru olabilir, yetişkinler olarak onların soru sormalarını destekleyin ve yaşına uygun şekilde açıklamalar yapın.

6. Bu durumda üzüntü göstermenin ve ağlamanın ayıp olmadığını, büyükler gibi belli etmese de içten üzüntülü olduğunu bildiğinizi söyleyin.

7. Özellikle okul çağına girmemiş çocukları gömme törenlerinden uzak tutun.

8. Ölümü daha iyi anlamlandırmak için çocuğunuzla beraber fotoğraf albümlerine bakabilirsiniz. 

9. Kaybın ardından çocuğunuzun çevresinde, ilişkilerinde ve günlük aktivitelerinde herhangi bir değişiklik yapmayın. 

Okuyucu Yorumları

İsminiz :
Yorumunuz değerlendirilmek üzere kaydedilmiştir. Yorumunuz onaylandıktan sonra bu sayfada görüntülenecektir
anne 12.12.13 / 12:23
çok merak ettiğim bir konuydu paylaşım için teşekkürler.
(Oyunuz alınmıştır!) 1 3
merve 11.12.13 / 14:05
Çok güzel bir konuya temas etmişsiniz , açıkçası bu konuda ben tam tersini düşünüyordum, yani çocukları yas ortamından uzak tutmak gibi..Allah gecinden versin ama başımıza gelirse böyle bir olayda doğru davranışı öğrendim, teşekkürler popüler psikoloji...
(Oyunuz alınmıştır!) 1 5